Vergi ve SGK Borçlarında Gecikme Zammı ile Yasal Faizi Hesaplayın

Gecikme Zammı ve Yasal Faiz Hakkında

Gecikme zammı ve yasal faiz, vadesi geçtiği halde ödenmeyen para borçlarına uygulanan iki ayrı yasal mali yükümlülüktür. Kavramlar zaman zaman birbirine karıştırılsa da hukuki dayanakları, oranları ve uygulama alanları birbirinden farklıdır. Doğru hesaplama hem alacaklı hem borçlu açısından kritik öneme sahiptir; çünkü uygulanan oran ve süre, son ödenecek tutarda önemli farklar yaratır.

Gecikme zammı 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında düzenlenir ve vergi, harç, SGK primi gibi kamu alacakları için uygulanır. Yasal faiz (Kanuni faiz) ise 3095 sayılı Kanun ile düzenlenir; özel hukuk ilişkilerinden doğan para borçlarının temerrüdünde geçerlidir. Tacirler arası işlerde ise sözleşmedeki oran veya TCMB reeskont oranı uygulanır.

• Hesaplama Formülü

  Kamu alacağı gecikme zammında araç, tamamlanan takvim aylarını aylık oranla; kalan ay kesrini aylık oran/30 üzerinden hesaplar. Avans faizi seçildiğinde toplam gün sayısı yıllık oran/365 ile hesaplanır. Kanuni faizde ise vade günü dışarıda, ödeme günü dahil tutularak 30 Temmuz 2026 sonuna düşen günler %24; 31 Temmuz 2026 ve sonrasına düşen günler %31 üzerinden ayrı hesaplanıp toplanır.

  Gecikme Zammı FormülüGecikme zammı = Borç × (Aylık oran ÷ 100) × Tam ay + Borç × ((Aylık oran ÷ 100) ÷ 30) × Kalan gün

  Örnek: 100.000 TL, aylık %3,7, 1 tam ay + 15 gün100.000 × 0,037 × 1 + 100.000 × (0,037 ÷ 30) × 15 =5.550 TL gecikme zammıToplam Ödenecek =105.550 TL

• Güncel Oranlar (2026)

  Gecikme zammı: aylık %3,7 (13 Kasım 2025'ten itibaren). Kanuni faiz: 30 Temmuz 2026 sonuna kadar yıllık %24, 31 Temmuz 2026 günü ve sonrasında yıllık %31. TCMB avans faizi: yıllık %39,75 (20 Aralık 2025'ten itibaren). Oranlar karar/tebliğlerle değişebilir; en güncel oran için Gelir İdaresi Başkanlığı, Resmi Gazete ve TCMB kontrol edilmelidir.

• Gecikme Zammı ile Kanuni Faiz Arasındaki Fark

  Gecikme zammı kamu alacakları içindir (vergi, SGK, harç) ve çok daha yüksek orandadır. Yasal faiz özel hukuk ilişkilerinden doğan borçlar (taraflar arası sözleşme) içindir ve daha düşüktür. Bir kamu borcuna yasal faiz, bir özel borca gecikme zammı uygulanmaz; hukuki nitelik belirleyicidir.

• Ticari İşlerde Faiz

  İki tacir arasındaki ticari işlerde, sözleşmede faiz oranı belirlenmemişse Türk Ticaret Kanunu uyarınca TCMB reeskont/avans faiz oranı uygulanır. Sözleşmede daha yüksek bir oran belirlenebilir; bu durumda anlaşma esastır (yasal üst sınırı aşmamak şartıyla).

• Faiz Hesaplama Yöntemleri

  Türkiye uygulamasında basit faiz yöntemi kullanılır: kâr/zaman üzerinden orantılı hesap. Bileşik faiz ise sadece bankacılık ürünlerinde (mevduat, kredi) ve özel sözleşmelerde uygulanır. Gecikme zammı ve yasal faiz mutlaka basit faiz mantığıyla hesaplanır.

• İcra Takibinde Faiz

  Borcunu ödemeyen kişiye karşı icra takibi başlatıldığında, takibin başladığı tarihten itibaren icra faizi de eklenir. Bu, asıl borç + temerrüt faizi + icra masrafları toplamından oluşur. Faiz hesaplaması son ödeme gününe kadar günlük olarak işlemeye devam eder.

Sıkça Sorulan Sorular

• Gecikme zammı nedir ve nasıl hesaplanır?

  Gecikme zammı kamu alacaklarının süresinde ödenmemesinde uygulanır. Araç, tamamlanan takvim aylarını aylık oranla; kalan günleri aylık oran/30 ile hesaplar.

• Güncel gecikme zammı oranı nedir?

  GİB tablosuna göre 13 Kasım 2025'ten itibaren aylık %3,7. Cumhurbaşkanı Kararı ile değişebilir.

• Ticari işlerde gecikme faizi nasıl belirlenir?

  Sözleşmede geçerli bir oran varsa bu oran; yoksa borcun niteliğine ve döneme göre yürürlükteki ticari temerrüt veya avans faizi esas alınır. Araç hukuki nitelendirme yapmaz.

• Günlük mü aylık mı hesaplanır?

  Aylık oranlı kamu alacağında tam takvim ayları ayrı, kalan günler aylık oran/30 ile hesaplanır. Yıllık kanuni veya avans faizinde toplam gün/365 kullanılır; kanuni faiz oran değişiminde günler yürürlük dönemlerine ayrılır.

• Gecikme zammı ile yasal faiz farkı nedir?

  Gecikme zammı kamu borçlarında aylık oranla uygulanır. Kanuni faiz ise 3095 sayılı Kanun kapsamındaki borçlarda yıllık oranla uygulanır; 2026'da 30 Temmuz sonuna kadar %24, 31 Temmuz'dan itibaren %31'dir.

• 2026 kanuni faiz oranı nedir?

  Kanuni faiz 30 Temmuz 2026 sonuna kadar yıllık %24, 7589 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 31 Temmuz 2026 günü ve sonrasında yıllık %31'dir. Araç, iki dönemi gün bazında ayrı hesaplar.

• Yasal faiz formülü nedir?

  Her oran dönemi için Faiz = Anapara × (Yıllık Oran/100) × (o döneme düşen gün/365) hesaplanır ve dönem tutarları toplanır. Vade günü dışarıda, ödeme günü faiz gününe dahildir.