Hesabın Dayanağı ve Sınırı
Normal ve azalan bakiyeler yöntemleri 213 sayılı Vergi Usul Kanunu kapsamında uygulanır. Faydalı ömür, varlığın yalnız “makine” veya “taşıt” olarak seçilmesiyle belirlenemez; kıymetin ayrıntılı tanımı GİB amortisman listesinde bulunmalıdır. Bu nedenle araç süreyi otomatik doldurmaz.
Hesaplama Yöntemi
Normal yöntemde yıllık amortisman, maliyet bedelinin doğrulanmış faydalı ömre bölünmesiyle bulunur. Azalan bakiyelerde normal oranın iki katı kullanılır; oran yüzde 50'yi aşamaz ve her dönem kalan net defter değerine uygulanır. VUK planında kullanıcıya ait tahmini bir hurda değeri maliyet bedelinden düşülmez.
Sayısal örnek
GİB listesinden faydalı ömrü 5 yıl olarak doğrulanan 100.000 TL maliyetli bir kıymette normal yöntem yıllık 20.000 TL üretir. Azalan bakiyelerde normal oran yüzde 20, azalan oran yüzde 40 olur; ilk yıl 40.000 TL ayrılır. Sonraki yıl oran kalan 60.000 TL üzerinden uygulanır. Bu örnek yalnız yöntemi açıklar; kıymetin doğru sınıfı ayrıca doğrulanmalıdır.
Kapsam Dışındaki Durumlar
Binek otomobillerde edinme ayına bağlı kıst amortisman, özel gider kısıtları, fevkalade amortisman, teşvikli uygulamalar ve dönem içinde yöntem değişikliği bu genel planda hesaplanmaz. KDV'nin maliyete girip girmediği de mükellefin indirim hakkına göre değişebileceğinden girilen maliyet bedelinin muhasebe kaydıyla uyumlu olması gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Araç faydalı ömrü otomatik seçer mi?
Hayır. Kıymetin ayrıntılı tanımına karşılık gelen süre GİB amortisman listesinden kullanıcı tarafından doğrulanıp girilir; genel varlık adı tek başına süre belirlemek için yeterli değildir.
Normal amortisman planı nasıl hesaplanır?
Bu ön hesapta maliyet bedeli, kullanıcı tarafından doğrulanan faydalı ömre bölünür. VUK planında kullanıcı tanımlı bir hurda değeri maliyetten düşülmez.
Azalan bakiyeler oranı nasıl uygulanır?
Normal oranın iki katı kullanılır ve oran yüzde 50'yi aşamaz. Her yıl kalan net defter değerine oran uygulanır; son yılda kalan tutar kapatılır.
Binek otomobil kıst amortismanı hesaplanıyor mu?
Hayır. Edinme ayına bağlı kıst amortisman ve binek otomobillere ilişkin gider sınırlamaları bu genel planın kapsamı dışındadır.
Kayıt Uyarısı
Çıktı bir amortisman planı ön hesabıdır; yevmiye kaydı veya vergi beyannamesi yerine geçmez. Faydalı ömrü ve özel sınırlamaları muhasebe kaydınızla doğrulayın.