Bağıl sistemde T-puanı nasıl hesaplanır?
Standart T-puanı, öğrencinin notunun sınıf ortalamasından kaç standart sapma uzakta olduğunu 50 ortalama ve 10 standart sapmalı ölçeğe taşır. Üniversitelerin harf notu ve geçme kuralları farklı olduğundan araç resmî harf kararı vermez.
Formül
T = 50 + 10 × (öğrenci notu − sınıf ortalaması) / standart sapma biçiminde hesaplanır.
Standart sapma sıfır olamaz
Sınıftaki notlar arasında dağılım yoksa bu dönüşüm tanımsızdır; araç sonuç üretmemelidir.
Harf aralıkları
T-puanından harf notuna geçiş ulusal tek bir tabloya bağlı değildir. Sayfadaki yorumlar yalnız örnek olmalıdır.
Kurum kuralı
Bağıl değerlendirmeye katılma alt sınırı, final barajı ve sınıf büyüklüğü kurumun yönergesinden kontrol edilir.
Girdilerin istatistiksel anlamı
Öğrenci notu, sınıf ortalaması ve standart sapma aynı değerlendirme grubuna ait olmalıdır. Farklı şube ya da sınavlardan alınmış değerleri karıştırmak T-puanını anlamsızlaştırır. Standart sapma, notların ortalama çevresindeki yayılımını gösterir; sıfır veya negatif girilemez. Araç bu üç sayıdan yalnız standart T dönüşümünü yapar.
Adım adım örnek
Öğrenci notu 75, sınıf ortalaması 60 ve standart sapma 10 ise z değeri (75 − 60) / 10 = 1,5 olur. T-puanı 50 + 10 × 1,5 = 65’tir. Bu, öğrencinin sınıf ortalamasının 1,5 standart sapma üzerinde olduğunu anlatır. “65 puan CC’dir” veya “ders geçildi” sonucu ise bu formülden çıkmaz.
Harf notu neden kurumdan alınmalı?
Üniversiteler bağıl değerlendirmeye katılacak asgari öğrenci sayısı, ham başarı alt sınırı, final barajı, T-puanı aralıkları ve harf notlarını kendi düzenlemelerinde belirleyebilir. Bazı dersler mutlak sistemle değerlendirilebilir. Bu nedenle sonuç ekranındaki istatistiksel değer, yalnız kurumunuzun o ders için ilan ettiği tabloyla birlikte anlam kazanır.
Sonucu öğrenci otomasyonuyla karşılaştırmadan önce kullanılan ortalama ve standart sapmanın ders sorumlusu tarafından açıklanmış kesin değerler olduğundan emin olun. Ulusal tek bağıl değerlendirme tablosu bulunmadığı için sayfa genel bir “başarılı/başarısız” kararı vermez.
Standart sapma yerine varyans yazmak, yüzde değerini ondalık sanmak veya sınıf ortalamasını yalnız başarılı öğrencilerden almak sık yapılan giriş hatalarıdır. Kurum hangi öğrenci grubunu değerlendirmeye kattıysa ortalama ve standart sapma o grubun ilan edilmiş değerleri olmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
T-puanı resmî harf notu mudur?
Hayır. T-puanı standart bir istatistiksel dönüşümdür; harf ve geçme kararı kurum yönergesine bağlıdır.
Standart sapma sıfırsa hesap yapılır mı?
Hayır. Bölme tanımsız olacağı için T-puanı üretilemez.
Türkiye’de tek bağıl değerlendirme tablosu var mı?
Hayır. Üniversiteler kendi eğitim-öğretim ve sınav düzenlemelerini uygular.
Bağıl değerlendirme ve T-puanı kaynakları
Kapsam: Standart T-puanı matematiği. Ulusal tek harf veya geçme tablosu bulunmadığı için kurum kararı kapsam dışıdır.
Resmî kaynaklar: Anadolu AÖF Öğrenci Değerlendirme Sistemi Esasları — kuruma özgü örnek. (Son doğrulama: 18 Ağustos 2026)
Kullanım sınırı
Araç yalnız girilen ortalama ve standart sapmayla istatistiksel T-puanı üretir. Harf aralığı, final barajı ve ders başarı kararı öğrencinin üniversite yönergesi ile otomasyon kaydına bağlıdır.