Çan Eğrisi (Curve) Hesaplama 2026 - Bağıl Sistem ve T-Skoru

Çan Eğrisi ve Bağıl Sistem Not Hesaplama Nasıl Yapılır?

Çan eğrisi hesaplama, bağıl sistem not hesaplama veya öğrencilerin sık kullandığı adıyla curve hesaplama, ham sınav notunu sınıfın genel performansıyla birlikte değerlendiren pratik bir modeldir. Mutlak sistemde 70 puan her koşulda aynı aralığa denk gelebilir; bağıl sistemde ise aynı 70 puan, sınıf ortalaması 45 iken çok güçlü, sınıf ortalaması 82 iken daha zayıf kabul edilebilir. Bu yüzden sınıf ortalaması ve standart sapma sonucu doğrudan etkiler.

Bu sayfadaki hesaplama motoru önce öğrencinin ortalamadan kaç standart sapma uzakta olduğunu bulur. Bu değer Z-skoru olarak adlandırılır. Sonra Z-skoru, yorumlaması daha kolay olan T-skoru ölçeğine çevrilir. T-skorunda 50 puan sınıf ortalamasını, 60 puan ortalamanın bir standart sapma üzerini, 40 puan ise ortalamanın bir standart sapma altını temsil eder.

Çan eğrisi hesaplama sonucunda görünen harf notu tablosu resmi karar değildir; örnek yorum tablosudur. Üniversiteler bağıl değerlendirme yönergelerinde öğrenci sayısı, ham başarı notu alt limiti, final sınavı alt limiti, bağıl değerlendirmeye katılma koşulu ve harf dönüşüm aralıklarını ayrıca belirleyebilir. Bu nedenle araç sonucu karar destek amaçlı kullanılmalı, resmi sonuç için öğrenci bilgi sistemi ve üniversite yönergesi esas alınmalıdır.

• Hesaplama Formülü

  Önce notunuzdan sınıf ortalaması çıkarılır ve sonuç standart sapmaya bölünür. Böylece sınıftaki göreli konumunuz bulunur. Ardından T-skoru formülü uygulanır.

  Z-skoruZ = (Notunuz − Sınıf Ortalaması) ÷ Standart Sapma

  T-skoruT = 50 + 10 × Z

• Örnek Hesaplama

  Notunuz 75, sınıf ortalaması 60 ve standart sapma 12 ise Z = (75 − 60) ÷ 12 = 1,25 olur. T-skoru = 50 + 10 × 1,25 = 62,50 çıkar. Bu sonuç örnek tabloda BB aralığına denk gelir; ancak resmi harf notu okul tablosuna göre değişebilir.

• Grafik Nasıl Okunur?

  Grafikte gri eğri sınıf dağılımını, koyu nokta sınıf ortalamasını, kırmızı nokta ise sizin notunuzu gösterir. Kırmızı nokta ortalamanın sağındaysa notunuz sınıf ortalamasının üzerindedir; solundaysa ortalamanın altındadır. Eğrinin genişliği standart sapmanın büyüklüğüne göre değişir.

• Standart Sapma Uyarısı

  Standart sapma çok düşükse sınıftaki notlar birbirine çok yakın demektir. Bu durumda küçük not farkları bile T-skorunu aşırı uçlara taşıyabilir. Araç bu nedenle çok düşük standart sapma değerlerinde uyarı gösterir.

Örnek T-Skoru ve Harf Notu Tablosu

Kaynak notu: Bu tablo aracın kullandığı örnek yorum tablosudur. Resmi harf notu için üniversitenizin güncel bağıl değerlendirme yönergesi ve öğrenci bilgi sistemi esas alınmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

• Çan eğrisi hesaplama nasıl yapılır?

  Bu araç önce Z-skorunu hesaplar: Z = (Notunuz - Sınıf Ortalaması) / Standart Sapma. Sonra T-skoru formülü uygulanır: T = 50 + 10 x Z. Çan eğrisi ve bağıl sistem yorumu bu T-skoru üzerinden örnek harf notu olarak gösterilir.

• Curve hesaplama ile çan eğrisi aynı şey mi?

  Evet. Öğrencilerin curve hesaplama diye aradığı işlem çoğunlukla çan eğrisi veya bağıl sistem hesabıdır. Notunuz sınıf ortalaması ve standart sapma ile birlikte yorumlanır; bazı okullar bunu T-skoru ya da bağıl değerlendirme adıyla kullanır.

• Çan eğrisi hesaplama resmi harf notumu verir mi?

  Hayır. Sonuç resmi harf notu garantisi değildir. Bağıl değerlendirme yönergelerinde öğrenci sayısı, alt limit, sınıf ortalaması ve kurum tablosu gibi değişkenler bulunabilir. Bu araç pratik T-skoru yorumu verir.

• Standart sapma neden gerekiyor?

  Standart sapma sınıf notlarının ortalama etrafında ne kadar dağıldığını gösterir. Standart sapma küçüldükçe aynı not farkı daha büyük T-skoru etkisi oluşturur; standart sapma büyüdükçe etki azalır.

• Sınıf ortalamasının üzerinde olmak her zaman geçmek demek mi?

  Hayır. Sınıf ortalamasının üzerinde olmak güçlü bir işarettir; ancak final alt limiti, ham başarı notu alt sınırı, devamsızlık, uygulama notu ve üniversitenizin resmi harf dönüşüm tablosu sonucu değiştirebilir.

• T-skoru harf notu dönüşümü her üniversitede aynı mı?

  Hayır. T-skoru istatistiksel bir standartlaştırma modelidir; harf notu aralıkları üniversite senatosu veya ilgili yönergeye göre değişebilir. Sayfadaki AA-FF tablosu örnek yorum tablosudur.

• Standart sapma 0 olursa hesaplama yapılır mı?

  Hayır. Standart sapma 0 olduğunda tüm notlar aynı kabul edilir ve T-skoru formülünde bölme yapılamaz. Araç bu durumda hata verir.

• Düşük sınıf ortalaması notumu yükseltir mi?

  Notunuz sınıf ortalamasının üzerindeyse T-skorunuz 50'nin üzerine çıkar. Ancak resmi harf notu yine üniversitenizin alt limit ve değerlendirme tablosuna bağlıdır.

• Bağıl sistem ile mutlak sistem farkı nedir?

  Mutlak sistemde harf notu önceden belirlenmiş sabit puan aralıklarına göre verilir. Bağıl sistemde ise öğrencinin notu sınıf ortalaması ve dağılımıyla birlikte değerlendirilir.

• Bu aracı hangi durumlarda kullanmalıyım?

  Üniversitenizde bağıl değerlendirme, çan eğrisi veya T-skoru sistemi kullanılıyorsa kendi notunuzu, sınıf ortalamasını ve standart sapmayı girerek yaklaşık konumunuzu görebilirsiniz.

• Resmi sonuç için hangi kaynağa bakmalıyım?

  Resmi sonuç için öğrenci bilgi sistemi, ders başarı listesi, sınav yönetmeliği ve üniversitenizin bağıl değerlendirme yönergesi esas alınmalıdır.