Yöntem ve Dayanak
IEC ikili önekleri KiB, MiB ve GiB'yi sırasıyla 2¹⁰, 2²⁰ ve 2³⁰ bayt olarak tanımlar. BIPM'nin SI önekleri ise kB, MB ve GB için 10³, 10⁶ ve 10⁹ çarpanlarını kullanır. Araç, bu iki sistemi adları ve sembolleriyle ayrı seçenekler olarak uygular.
Veri Boyutu Birimleri
Veri boyutu, dijital bilginin miktarını ifade eden temel kavramdır ve modern yaşamın hemen her alanında karşımıza çıkar: depolama aygıtları (HDD, SSD, USB), bellek (RAM), internet kotaları, dosya boyutları ve bulut servisleri. Bu birimlerin temelinde byte (B) yatar; 8 bitin bir araya gelmesiyle oluşur. Üstüne kurulan kB, MB, GB ve TB gibi büyük birimler ise hangi sistemin kullanıldığına göre iki farklı tabana dayanır: 1000 ya da 1024.
Bu ikilik tarihsel olarak bilgisayar mimarisinin ikili (binary) doğasıyla SI birim sisteminin onlu (decimal) mantığının çakışmasından doğmuştur. Bir ürün etiketi veya yazılım ekranı ondalık ya da ikili sistemi seçebilir; sembol tek başına her zaman kullanılan tabanı açıklamayabilir. Veri boyutu çevirici araç bu iki tanımı net biçimde ayırarak hem teknik doğruluk hem de kullanıcı anlayışı sağlar.
-
byte — Bilgisayar Belleğinin Temel Birimi
1 bayt (B) = 8 bittir ve klasik 8 bitlik bilgisayar mimarisinden türetilmiştir. Bir byte, ASCII tablosunda tek bir Latin harf veya rakamı temsil etmeye yeter; UTF-8 kodlamasında ise Türkçe karakterler 2, çoğu Uzakdoğu dilinin karakterleri 3-4 byte kaplar. Byte, dosya boyutlarının ve depolama kapasitesinin evrensel temel ölçüm birimidir; kB, MB, GB ve tüm üst birimler aslında belirli sayıda baytın kısaltmasıdır.
-
IEC Binary (1024) — KiB, MiB, GiB
İkili (binary) sistem, bilgisayarın doğal sayma tabanıdır; bu yüzden bellek (RAM), önbellek ve dosya sistemi adreslemesi 2'nin kuvvetleri üzerine kuruludur. 1 KiB = 1024 byte, 1 MiB = 1.048.576 byte, 1 GiB = 1.073.741.824 byte, 1 TiB = 1.099.511.627.776 byte. Bir arayüzün GB yazıp 2³⁰ baytı kastetmesi standart sembol kullanımıyla uyuşmaz; kesin yorum için ürün veya yazılımın kendi tanımı kontrol edilmelidir.
IEC Binary (1024 tabanı)1 GiB = 1024 MiB = 1.048.576 KiB -
SI Decimal (1000) — kB, MB, GB
SI decimal sistemi uluslararası birim sisteminin (SI) onlu öneklerini kullanır: kilo = 1000, mega = 10⁶, giga = 10⁹, tera = 10¹². Bu tanıma göre 1 TB tam olarak 1 trilyon byte, aynı bayt sayısı ise ikili ölçekte yaklaşık 931,32 GiB'dır. Bu yalnız birim dönüşümüdür; biçimlendirme ve sistem alanı gibi kullanılabilir kapasite etkenlerini hesaplamaz.
SI Decimal (1000 tabanı)1 TB = 1000 GB =~931 GiB -
1 TB ile 931,32 GiB İlişkisi
SI tanımındaki 1 TB, 1.000.000.000.000 byte anlamına gelir. Aynı bayt sayısı GiB cinsinden yazıldığında: 1.000.000.000.000 ÷ 1.073.741.824 ≈ 931 GiB. Sayısal fark veri kaybını kanıtlamaz; iki farklı çarpanın aynı bayt sayısına uygulanmasından doğar.
-
bit vs byte — İnternet Hızı Karışıklığı
Mbps megabit/saniye, MB/s megabayt/saniye anlamına gelir. 1 byte = 8 bit olduğu için 100 Mbps bir bağlantıda teorik maksimum indirme hızı 100 ÷ 8 = 12,5 MB/s'dir. Bu değer yalnız birim dönüşümüdür; protokol yükü, ağ koşulları ve sunucu hızı gerçek aktarımı ayrıca etkiler.
-
Bit Hızından Dosya Boyutuna Örnek
Sabit bit hızlı bir akışın ham veri miktarı bit hızı × süre ile bulunur. Örneğin 8 Mbit/s hız 10 saniye sürerse 80 Mbit, yani 10 MB eder. Değişken bit hızlı video ve ses dosyalarında çözünürlük tek başına yeterli değildir; gerçek süre ve ortalama bit hızı gerekir.
Birim Çeviri Özet Tablosu
Hesaplayıcımızın desteklediği tüm veri boyutu birimleri ve bunların hem decimal (SI, 10ⁿ) hem binary (IEC, 2ⁿ) tabanlarındaki 1 byte karşılıkları aşağıda özetlenmiştir.
| Birim | Sembol | 1 byte Karşılığı |
|---|---|---|
| Bit | bit | 8 bit |
| Byte | B | 1 B |
| Kilobyte (decimal) | kB | 0,001 kB (10³) |
| Kibibyte (binary) | KiB | 0,000977 KiB (2¹⁰) |
| Megabyte (decimal) | MB | 0,000001 MB (10⁶) |
| Mebibyte (binary) | MiB | 0,000000954 MiB (2²⁰) |
| Gigabyte (decimal) | GB | 10⁻⁹ GB |
| Terabyte (decimal) | TB | 10⁻¹² TB |
İkili birim merdiveninde 1 MiB = 1.024 KiB, 1 GiB = 1.024 MiB ve 1 TiB = 1.024 GiB'dır. Ondalık sistemde ise kB, MB, GB ve TB arasında her adım 1.000 katıdır. Aynı bayt sayısının farklı görünmesi, kullanılan taban ve sembole bağlıdır.
Kaynak: IEC 80000-13 binary multiple prefixes standardı
Sıkça Sorulan Sorular
-
1 TB kaç GB?
Kullanılan sisteme göre değişir. SI decimal (1000 tabanlı) sistemde 1 TB = 1000 GB = 1.000.000.000.000 byte değeridir. İkili sistemde ise TB yerine TiB sembolü kullanılır: IEC binary (1024 tabanlı) sistemde 1 TiB = 1024 GiB = 1.099.511.627.776 byte değeridir. TB ile TiB aynı birim değildir; sonuçta kullanılan sembol ve taban birlikte okunmalıdır.
-
Diskim neden daha küçük gözüküyor?
Bir etiketteki 1 TB, SI tanımıyla 1.000.000.000.000 byte değeridir. Aynı sayı ikili birime çevrilirse 1.000.000.000.000 ÷ 1.073.741.824 ≈ 931,32 GiB olur. Ekrandaki sayı farkı tek başına veri kaybı anlamına gelmez; arayüzün hangi tabanı ve sembolü kullandığı kontrol edilmelidir.
-
Mbps ne demek?
Mbps, megabit per second (megabit/saniye) anlamına gelir ve internet bağlantı hızlarını ifade etmek için kullanılan standart birimdir. 1 byte 8 bite eşit olduğu için 1 Mbps = 0,125 MB/s'dir; yani 100 Mbps bir bağlantıda teorik maksimum indirme hızı saniyede 12,5 megabyte olur. Bu yalnız matematiksel birim karşılığıdır; gerçek aktarım hızını ölçmez.
-
byte ile bit farkı nedir?
Bit (b), bilgisayar biliminin en küçük veri birimidir ve sadece 0 veya 1 değerini alabilir. Byte (B) ise 8 bitin bir araya gelmesinden oluşur. Bir ASCII karakteri bir byte'a sığabilir; UTF-8 gibi kodlamalarda karakter başına byte sayısı değişebilir. Yazılı küçük 'b' bit'i, büyük 'B' byte'ı gösterir. Bu nedenle b ile B aynı sembol değildir.
-
kB ile KiB arasındaki fark nedir?
Ondalık semboller kB/MB/GB, ikili semboller KiB/MiB/GiB’dir. “KB” yaygın fakat SI yazımına uygun olmayan kullanımdır.
-
1 GB kaç MB eder?
Sisteme göre değişir: SI ondalık sistemde 1 GB = 1000 MB; IEC ikili sistemde 1 GiB = 1024 MiB'dir. Bu iki eşitlik farklı birim ailelerine aittir; GB ile GiB birbirinin adı değildir.
-
100 Mbps internet kaç MB/s indirme yapar?
100 Mbps bağlantı teorik maksimum 12,5 MB/s indirme hızı karşılığı verir (100 ÷ 8 = 12,5). Ondalık 1 GB verinin bu teorik hızdaki salt birim hesabı 80 saniyedir; protokol yükü, ağ ve sunucu koşulları gerçek süreyi uzatabilir.
-
Video boyutu yalnız çözünürlükten hesaplanır mı?
Hayır. Dosya boyutu çözünürlüğün yanında süre, ortalama bit hızı, kodek, kare hızı ve sıkıştırma ayarına bağlıdır. Sabit bit hızlı bir içerikte boyut, bit hızı × süre ÷ 8 ile byte'a çevrilebilir; araç kodek veya hizmete özgü tüketim tahmini yapmaz.
Kaynaklar ve Son Kontrol
IEC 80000-13:2025 — Information science and technology · NIST SP 811, Bölüm 4 — SI birimleri ve önekleri
(Son kontrol: 18 Ağustos 2026)
Ondalık–İkili Birim Uyarısı
kB/MB/GB ondalık, KiB/MiB/GiB ikili tanımlarla çevrilir. İşletim sistemi veya üretici farklı gösterim kullandığında ekrandaki kapasite farklı görünebilir.
Son yöntem/veri kontrolü: 18 Ağustos 2026