Serbest Meslek Makbuzu Hesaplama 2026

Serbest Meslek Makbuzu Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Serbest meslek makbuzu (SMM), serbest meslek erbabının verdiği hizmet karşılığında düzenlediği resmi bir belgedir. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu kapsamında düzenlenen bu belge; avukat, doktor, mali müşavir, mühendis, mimar, danışman ve sanatçı gibi serbest meslek mensupları tarafından kullanılır. SMM, hem hizmet bedelinin belgelenmesi hem de gelir vergisi ve KDV hesaplaması açısından kritik bir araçtır.

SMM hesaplamasında üç temel unsur vardır: brüt ücret (vergiler öncesi hizmet bedeli), stopaj kesintisi (gelir vergisi tevkifatı) ve KDV (Katma Değer Vergisi). Müşterinin ödediği toplam tutar; net ücret + KDV şeklinde hesaplanır. Stopaj tutarı müşteri tarafından vergi dairesine yatırılır ve serbest meslek erbabının yıllık gelir vergisi beyannamesinde mahsup edilir.

• Stopaj Oranları Nelerdir?

  Serbest meslek faaliyetlerinde genel stopaj oranı %20'dir. Telif, sanatçı ödemeleri ve GVK 18 kapsamındaki özel durumlarda %17 oranı uygulanabilir. Stopaj, ödeme yapan kişi veya kurum tarafından kesilir ve vergi dairesine yatırılır.

• Brütten Nete Hesaplama

  Brüt ücretten stopaj kesilerek net ücret bulunur. KDV brüt üzerinden ayrıca hesaplanır ve müşteriden tahsil edilecek toplam tutara eklenir.

  Net Ücret Formülü Brüt − (Brüt × Stopaj Oranı) = Net Ücret

  Örnek: 10.000 TL brüt, %20 stopaj, %20 KDV 10.000 − 2.000 = 8.000 TL Net 10.000 × %20 = 2.000 TL KDV 8.000 + 2.000 = 10.000 TL Tahsil

• Netten Brüte Hesaplama

  Belirli bir net ücret hedeflendiğinde brüt tutar, neti (1 − stopaj) oranına bölerek bulunur. Bu yöntem özellikle müşteriyle anlaşma yapılırken net ödeme miktarı konuşulduğunda kullanılır.

  Brüt Ücret Formülü Net Ücret ÷ (1 − Stopaj Oranı) = Brüt Ücret

  Örnek: 8.000 TL net, %20 stopaj 8.000 ÷ 0,80 = 10.000 TL Brüt

• KDV İstisnaları

  Serbest meslek faaliyetlerinin büyük çoğunluğu %20 KDV'ye tabidir. Ancak bazı eğitim hizmetleri, sağlık hizmetleri ve belirli koşullardaki danışmanlıklar KDV istisnası kapsamında olabilir. KDV mükellefi olmayan serbest meslek erbabı, makbuzunda KDV göstermez. Bu durumda yıllık beyanname düzenlenirken sınır tutarlara dikkat edilmelidir.

• Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi ve Stopaj Mahsubu

  Yıl içinde müşterilerinizden kesilen stopaj tutarları, ertesi yıl Mart ayında verilen yıllık gelir vergisi beyannamesinde hesaplanan toplam gelir vergisinden mahsup edilir. Beyan edilen gelirin az olması halinde fazla kesilen stopaj iade alınabilir. Bu nedenle tüm SMM'leriniz ve kesilen stopaj kayıtlarınızı düzenli tutmanız büyük önem taşır.

• e-SMM (Elektronik Serbest Meslek Makbuzu)

  Gelir İdaresi Başkanlığı, belirli ciro eşiklerini aşan serbest meslek erbabı için e-SMM uygulamasını zorunlu kılmıştır. Kağıt makbuz yerine elektronik ortamda düzenlenen bu belgeler, hem hız hem de arşivleme kolaylığı sağlar. Aracımız hem kağıt hem e-SMM kullanıcıları için sonuç üretir; tutarlar standarttır.

Sıkça Sorulan Sorular

• Serbest meslek makbuzu nedir?

  213 sayılı Vergi Usul Kanunu kapsamında serbest meslek erbabı tarafından düzenlenen, sundukları hizmet karşılığı tahsil ettikleri ücreti belgeleyen resmi bir belgedir.

• SMM'de stopaj oranı kaçtır?

  Genel oran %20'dir. Telif, sanatçı ödemeleri ve GVK 18 kapsamındaki özel durumlarda %17 oranı uygulanabilir.

• SMM'de KDV var mı?

  Evet, serbest meslek faaliyetleri genel olarak %20 KDV'ye tabidir. Bazı eğitim ve sağlık hizmetleri istisna kapsamındadır.

• Brüt ve net ücret arasındaki fark nedir?

  Brüt ücret vergi kesintileri öncesi hizmet bedelidir. Net ücret stopaj kesintisinden sonra ele geçen tutardır. Tahsil edilecek tutar ise net + KDV'dir.

• Netten brüte hesaplama nasıl yapılır?

  Formül: Brüt = Net / (1 − Stopaj Oranı). %20 stopaj için 8.000 TL net almak istiyorsanız brüt 10.000 TL olmalıdır.

• Stopaj oranı kaçtır?

  Serbest meslek kazançlarında genel stopaj oranı %20'dir ve GVK m.94/2-b uyarınca makbuzun düzenlendiği anda kesilir. Telif kazançları, sanatçı ödemeleri gibi özel hâllerde %17 oranı uygulanır. Kesilen stopaj, müşterinin gelir vergisinden mahsup edilir, serbest meslek erbabı için ön ödeme niteliğindedir.

• KDV brüt mü net üzerinden mi hesaplanır?

  Serbest meslek makbuzunda KDV brüt tutar üzerinden hesaplanır, stopaj sonrası net üzerinden değil. Bu, Gelir İdaresi Başkanlığı'nın yerleşik standart uygulamasıdır. Önce brüt × KDV oranı ile KDV bulunur, sonra brütten stopaj düşülerek tahsil edilecek net tutar belirlenir.

• SMM hesaplama formülü nedir?

  SMM (Serbest Meslek Makbuzu) formülleri: Stopaj = Brüt × Oran/100, KDV = Brüt × KDV Oranı/100, Tahsilat = Brüt − Stopaj + KDV. 2026'da 10.000 TL brüt için stopaj (%20) 2.000 TL, KDV (%20) 2.000 TL, müşteriden tahsilat: 10.000 − 2.000 + 2.000 = 10.000 TL.

• 2026 SMM stopaj oranı kaçtır?

  2026 yılında serbest meslek kazançlarında genel SMM stopaj oranı %20 olarak uygulanmaktadır (GVK m.94). Telif ödemelerinde %17, sanatçı ücretlerinde özel oranlar geçerlidir. KDV (Katma Değer Vergisi) ise genelde %20'dir.

• 10000 TL SMM'de eline kaç TL geçer?

  2026'da 10.000 TL brüt SMM düzenlendiğinde: %20 stopaj = 2.000 TL kesinti, %20 KDV = 2.000 TL müşteriden tahsil. Serbest meslek erbabının eline geçen net tutar 8.000 TL'dir; müşterinin ödediği toplam ise 10.000 TL'dir.