2026 Amortisman Hesaplama — Normal & Azalan Bakiyeler

Amortisman Nedir, Neden Önemlidir?

Amortisman, işletmede bir yıldan uzun süre kullanılan; bina, makine, taşıt, demirbaş, bilgisayar gibi iktisadi kıymetlerin ekonomik ömürleri boyunca uğradığı yıpranma, eskime veya değer kaybının her yıl bir gider olarak muhasebe kayıtlarına yansıtılmasıdır. Vergi Usul Kanunu (VUK) m.313-321'de düzenlenen amortisman uygulaması, hem işletmenin gerçek kâr-zarar tablosunu ortaya koyar hem de vergi matrahını düşürerek kurumlar/gelir vergisi yükünü azaltır.

Türk vergi sisteminde iki temel amortisman yöntemi kullanılır: Normal (Doğrusal/Eşit) amortisman her yıl aynı tutarı gider yazar; öngörülebilir ve basittir. Azalan Bakiyeler yöntemi ise ilk yıllarda daha yüksek, sonraki yıllarda azalan tutarda amortisman uygulayarak vergi avantajını öne çeker. Yatırım dönemi nakit akışı kritik olan işletmeler için azalan bakiyeler önemli bir araçtır; ancak yöntem seçimi sonrası normalden azalan'a geçilemez (azalan'dan normale geçişe izin verilir).

• Normal (Doğrusal) Amortisman Formülü

  Her yıl eşit tutar ayrılır. Toplam amortismana tabi tutar (Maliyet - Kalıntı) ekonomik ömre bölünür. Bu, en yaygın ve en basit yöntemdir; mali tablolarda öngörülebilirlik sağlar.

  Normal Amortisman Formülü Yıllık Amortisman = (Maliyet - Kalıntı) ÷ Ömür

  Örnek: 100.000 TL'lik makine, 10 yıl ömür 100.000 ÷ 10 = 10.000 TL / yıl

• Azalan Bakiyeler Yöntemi Formülü

  VUK m.315 ile düzenlenen bu yöntemde her yıl net defter değeri üzerinden normal oranın iki katı uygulanır. Bu oran %50'yi aşamaz. Son yılda kalan net defter değeri (kalıntı düşülerek) o yılın amortismanı olarak yazılır.

  Azalan Bakiyeler Formülü Yıllık Amortisman = Net Defter Değeri × (2 ÷ Ömür)

  Örnek: 100.000 TL makine, 10 yıl (oran %20) 1. yıl: 100.000 × 0,20 = 20.000 TL 2. yıl: 80.000 × 0,20 = 16.000 TL

• Birikmiş Amortisman ve Net Defter Değeri

  Birikmiş amortisman, geçen yıllarda ayrılan amortismanların toplamıdır. Net defter değeri ise iktisadi kıymetin maliyet bedelinden birikmiş amortismanın çıkarılmasıyla bulunur. Bilançoda iktisadi kıymet, maliyet bedeliyle gösterilir; altında birikmiş amortisman negatif olarak yer alır; net defter değeri ikisinin farkıdır. Bu yapı, varlığın gerçek değerini bilançoda görmeyi sağlar.

• Amortismana Tabi Olan ve Olmayan Varlıklar

  VUK m.313'e göre amortismana tabi olanlar: bina, makine-teçhizat, taşıt, demirbaş (mobilya, ofis aletleri), bilgisayar, yazılım, gayrimaddi haklar, patent, lisans. Tabi olmayanlar: arsa, arazi, stok malları, kasa-banka mevcudu, ticari alacaklar. Arsa ve arazi yıpranmadığı için amortismana konu olmaz; ancak üzerindeki yapı (bina) amortismana tabidir.

• Vergi Avantajı ve Mali Tablo Etkisi

  Amortisman, nakit çıkışı olmayan bir gider olduğu için işletme için kritik bir muhasebe aracıdır. Vergi matrahından düşülerek kurumlar vergisi veya gelir vergisi yükünü doğrudan azaltır. Örneğin 100.000 TL'lik amortisman gideri, %25 kurumlar vergisi mükellefi bir işletme için yaklaşık 25.000 TL vergi tasarrufu demektir. Bu nedenle düzenli amortisman ayırmak hem yasal hem stratejik bir zorunluluktur.

• Online Amortisman Hesaplama Aracının Avantajları

  Excel tablolarıyla manuel hesaplama, özellikle Azalan Bakiyeler yönteminde formül hatalarına yol açabilir. Online amortisman hesaplama aracı, kıymet türünü seçmenizle birlikte VUK öneri ömrünü otomatik getirir; iki yöntemi karşılaştırmalı tablo ve grafikle sunar. Yıl yıl dönem amortismanı, birikmiş amortisman ve net defter değeri tek bakışta görülür; mali müşavir kontrolü öncesi hızlı bir referans sağlar.

2026 İktisadi Kıymet Ekonomik Ömür Tablosu (VUK Tebliği)

Kaynak: 333, 339, 365, 389, 406, 458 sıra no'lu VUK Genel Tebliğleri ve güncel Maliye Bakanlığı listesi. Spesifik iktisadi kıymetler için tebliğleri kontrol ediniz.

100.000 TL Makine için 5 Yıllık Karşılaştırma Senaryosu

Azalan Bakiyeler yöntemi ilk 5 yılda 17.232 TL daha fazla gider yazılmasına olanak verir; bu, vergi yükünün öne çekilmesi anlamına gelir.

Vergi Tasarrufu Örneği (Kurumlar Vergisi %25)

Kurumlar vergisi mükellefi işletmeler için yaklaşık değerlerdir (%25 oranı esas alınmıştır). Gelir vergisi mükelleflerinde dilim oranına göre tasarruf değişir.

Sıkça Sorulan Sorular

• Amortisman nedir, neden hesaplanır?

  Amortisman, bir iktisadi kıymetin (bina, makine, taşıt, demirbaş gibi) ekonomik ömrü boyunca uğradığı yıpranma, eskime veya değer kaybının her yıl bir gider olarak muhasebe kayıtlarına yansıtılmasıdır. VUK m.313-321 kapsamında düzenlenir. Amortisman ayırmak vergi matrahını düşürerek kurumlar/gelir vergisi yükünü azaltır.

• Hangi varlıklar amortismana tabidir?

  VUK m.313'e göre işletmede bir yıldan fazla kullanılan ve aşınmaya, eskimeye veya kıymetten düşmeye maruz kalan iktisadi kıymetler amortismana tabidir: bina, makine, taşıt, demirbaş, bilgisayar, yazılım, gayrimaddi haklar. Arsa ve arazi gibi yıpranmayan varlıklar amortismana tabi değildir.

• Normal ve Azalan Bakiyeler yönteminin farkı nedir?

  Normal (Doğrusal) yöntemde her yıl eşit tutarda amortisman ayrılır: Yıllık = Maliyet / Ömür. Azalan Bakiyeler yönteminde ise ilk yıllar yüksek, sonraki yıllar düşük tutar ayrılır: Yıllık = Net Defter Değeri × (2 × Normal Oran). Azalan oran %50'yi aşamaz (VUK m.315).

• Hangi amortisman yöntemi daha avantajlıdır?

  Mutlak bir avantaj yoktur. Yüksek kâr beklenen ilk yıllarda Azalan Bakiyeler yöntemi vergi yükünü öne çeker, nakit akışını korur. Sabit kâr profili olan işletmeler için Normal yöntem daha öngörülebilirdir. Yöntem seçimi bir kez yapıldıktan sonra normalden azalan'a geçilemez. Mali müşavir görüşü ile karar verin.

• 2026'da bina, makine, taşıt için amortisman süreleri nedir?

  333 sıra no'lu VUK Genel Tebliği ve güncellemelere göre: Bina 50 yıl (%2), Makine 10 yıl (%10), Taşıt 5 yıl (%20), Demirbaş 5 yıl (%20), Bilgisayar/yazılım 4 yıl (%25). Bu süreler asgaridir; iktisadi kıymetin özelliklerine göre Maliye Bakanlığı'na başvurularak farklı süre talep edilebilir.

• VUK m.313 ne diyor?

  VUK m.313 amortismanın konusunu düzenler. İşletmede bir yıldan fazla kullanılan, yıpranmaya/eskimeye/kıymet düşmeye maruz gayrimenkul, demirbaş, makine, taşıt gibi varlıklar ve gayrimaddi haklar için amortisman ayrılabileceğini belirtir. m.314 arazi/arsa istisnası, m.315 azalan bakiyeler yöntemini düzenler.

• Amortisman gideri vergi matrahını nasıl etkiler?

  Amortisman, gelir/kurumlar vergisi matrahından düşülebilen kanuni bir giderdir. Örneğin 100.000 TL makine için 10.000 TL yıllık amortisman, vergi matrahını 10.000 TL düşürür. %25 kurumlar vergisi oranında bu, yaklaşık 2.500 TL vergi tasarrufu demektir. Amortisman nakit çıkışı olmayan bir giderdir; nakit pozisyonunu olumlu etkiler.

• Hızlandırılmış amortisman var mı?

  Evet. Azalan Bakiyeler yöntemi temel hızlandırılmış amortismandır. Ayrıca yatırım teşvik belgeli yatırımlar için 'Yatırım Teşvik Belgeli Amortisman' uygulanabilir; bu yöntemde oranlar normalin yüzde 50 fazlasıyla uygulanabilir. Ar-Ge ve tasarım merkezleri için de özel hızlandırılmış uygulamalar mevcuttur.

• Kalıntı (hurda) değer nedir?

  Kalıntı değer, iktisadi kıymetin ekonomik ömrünün sonunda satılabileceği veya başka şekilde değerlendirilebileceği tahmini değerdir. Türk vergi mevzuatında çoğunlukla kalıntı değer dikkate alınmaz (sıfır kabul edilir); ancak işletme isterse kalıntı belirleyip amortismana tabi tutarı (Maliyet - Kalıntı) üzerinden hesaplayabilir.

• Amortisman ayırmazsam ne olur?

  Amortisman ayırmak bir hak olup zorunluluk değildir. Ancak ayrılmayan amortisman gideri sonraki yıllara devredilemez, kaybedilir. Vergi avantajı bir kerede elden çıkar. Ayrıca mali tablolarda varlıklar yüksek görünür, kâr olduğundan yüksek hesaplanır. Düzgün muhasebe için her yıl amortisman ayırmak önerilir.

• Amortisman mali tablolarda nasıl gösterilir?

  Bilançoda iktisadi kıymet brüt değerinden birikmiş amortismanın düşülmesiyle net defter değerinde gösterilir. Birikmiş amortisman aktifte ilgili varlığın altında negatif (eksi) olarak yer alır. Gelir tablosunda dönem amortisman gideri faaliyet giderleri içinde 'Genel Yönetim Giderleri', 'Pazarlama Giderleri' veya 'Üretim Maliyetleri' altında raporlanır.

• KDV amortismana dahil mi?

  İktisadi kıymetin maliyet bedeli KDV hariç tutardır. Ödenen KDV, indirim hakkı olan bir vergi olarak ayrıca dikkate alınır; amortisman matrahına eklenmez. İstisna olarak, KDV mükellefi olmayan veya KDV indirim hakkı bulunmayan kişiler için ödenen KDV maliyete eklenebilir.